C vitamini (askorbik asit), insan vücudunun üretemediği ve her gün besinlerle alınması gereken suda çözünen bir vitamindir. Vücutta depolanmadığı için düzenli tüketim önemlidir. Fazlası genellikle idrarla atılır.
Vücuttaki başlıca görevleri
- Kolajen üretimi: Cilt, diş eti, damar ve kemiklerin yapısındaki kolajenin oluşması için gereklidir.
- Bağışıklık sistemi: Bağışıklık hücrelerinin normal çalışmasına katkıda bulunur.
- Antioksidan etki: Hücreleri oksidatif strese karşı korumaya yardımcı olur.
- Demir emilimi: Bitkisel kaynaklı demirin emilimini belirgin şekilde artırır.
Günde ne kadar gerekir?
Yetişkinler için önerilen günlük alım kadınlarda yaklaşık 75–95 mg, erkeklerde 90–110 mg civarındadır. Sigara içenlerin ihtiyacı günde yaklaşık 35 mg daha fazladır. Bir orta boy portakal ya da yarım kırmızı biber bu ihtiyacın büyük kısmını karşılar.
En zengin besinler
| Besin (100 g) | Yaklaşık C vitamini |
|---|---|
| Kuşburnu | 400 mg ve üzeri |
| Kırmızı biber | 130–190 mg |
| Maydanoz | 130 mg |
| Kivi | 90 mg |
| Brokoli | 90 mg |
| Çilek | 60 mg |
| Portakal | 50 mg |
C vitamini ısıya ve havaya duyarlıdır. Sebzeleri kısa süre buharda pişirmek ve meyveleri kesip bekletmeden tüketmek kaybı azaltır.
Eksiklik ve skorbüt
Uzun süre çok az C vitamini alındığında skorbüt adı verilen hastalık gelişebilir. Günümüzde nadir görülse de çok kısıtlı beslenenlerde, alkol bağımlılarında ve yalnız yaşayan yaşlılarda hâlâ karşılaşılır. Belirtileri şunlardır:
- Halsizlik ve yorgunluk
- Diş etlerinde şişme, kanama ve çekilme
- Kolay morarma, yaraların geç iyileşmesi
- Eklem ağrıları
- Kuru ve pürüzlü cilt, kıvrık ve kırılgan kıllar
Takviye kullanırken
- Dengeli beslenen çoğu kişinin C vitamini takviyesine ihtiyacı yoktur.
- Yetişkinler için günlük üst sınır 2.000 mg‘dır. Bunun üzerindeki dozlar ishal ve mide rahatsızlığına yol açabilir.
- Böbrek taşı öyküsü olanlar yüksek doz kullanmamalıdır.
- Demir yüklenmesi (hemokromatoz) olanlar hekime danışmalıdır.
Sık sorulan sorular
C vitamini soğuk algınlığını önler mi?
Genel toplumda soğuk algınlığını önlediği gösterilmemiştir. Düzenli kullananlarda hastalık süresinin biraz kısaldığını gösteren çalışmalar vardır.
C vitamini saçlar için faydalı mı?
Kolajen üretimi ve demir emilimindeki rolü nedeniyle saç sağlığına dolaylı katkı sağlar. Eksiklik yoksa fazlası ek fayda sağlamaz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Takviyeler ilaç değildir. Kullanmadan önce hekiminize veya eczacınıza danışın.
İlgili yazılar
- K Vitamini Nedir
- Hangi Besinde Hangi Vitamin Var
- E Vitamini İçeren Besinler
- B12 Vitamini Hangi Besinlerde Var
Acil durumda ilaca ulaşmak için nöbetçi eczaneler sayfasından ilinizi seçebilirsiniz.







