Fosfor, kalsiyumdan sonra vücuttaki en bol mineraldir. Vücuttaki fosforun yaklaşık %85’i kemik ve dişlerde bulunur. Geri kalanı hücrelerde, DNA ve enerji molekülü ATP gibi hayati yapılarda yer alır.
Görevleri
- Kemik ve diş yapısı (kalsiyumla birlikte)
- Hücrelerin enerji molekülü ATP’nin yapı taşı
- DNA ve RNA yapımı
- Hücre zarının yapısı
- Asit-baz dengesinin korunması
- Böbrek ve kas işlevi
- B vitaminlerinin aktivasyonu
Günlük ihtiyaç
Yetişkinler için günlük yaklaşık 700 mg önerilir. Bu miktar normal beslenmede kolaylıkla alınır. Eksikliği nadir görülür.
Besin kaynakları
| Besin | Not |
|---|---|
| Süt, yoğurt, peynir | Hem fosfor hem kalsiyum |
| Et, tavuk, balık | Yüksek, kolay emilir |
| Yumurta | İyi kaynak |
| Baklagiller, kuruyemiş, tohumlar | Bitkisel kaynaklarda fitat bağlı olduğu için emilimi daha düşük (%40–50) |
| Tam tahıllar | Fitat içerir |
Eksiklik (hipofosfatemi)
Nadirdir. Alkol bağımlılığı, uzun süreli yetersiz beslenme, diyabetik ketoasidoz, ağır yanıklar, bazı ilaçlar ve D vitamini eksikliği ile görülebilir. Belirtiler: kas güçsüzlüğü, kemik ağrısı, iştahsızlık, kırılgan kemikler, kafa karışıklığı.
Fazlalığı: Katkı maddelerindeki fosfor
Hazır gıdalarda (kola ve gazlı içecekler, işlenmiş et, hazır peynir, fırın ürünleri, fast food) fosfat katkı maddeleri bulunur. Bu katkı fosforu doğal fosfordan çok daha iyi emilir (%90’a kadar). Sağlıklı insanlarda sorun yaratmaz ancak:
- Yüksek alım, kalsiyum-fosfor dengesini bozarak kemik sağlığını etkileyebilir
- Gazlı içeceklerin aşırı tüketimi kemik sağlığı için olumsuz olabilir
Kemik sağlığı için kemik erimesi yazımıza bakabilirsiniz.
Böbrek hastaları
Böbrek yetmezliği olanlarda fosfor atılamaz ve kanda birikir. Bu, kemikleri zayıflatır ve damarlarda kireçlenmeye yol açar. Bu hastalar diyetisyen ve nefrolog önerisiyle fosfor kısıtlaması yapmalıdır. Hazır gıdalardan ve kolalardan kaçınmalıdır. Fosfor bağlayıcı ilaçlar hekim tarafından yazılır. Fosfor ya da fosfor içeren takviyeleri kendi başınıza kullanmayın.
Takviye gerekli mi?
Çoğu kişide hayır. Fosfor takviyesi, yalnızca hekim tarafından tespit edilen eksikliklerde kullanılır. Diğer mineraller için mineraller rehberimize bakabilirsiniz.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Takviyeler ilaç değildir. Kullanmadan önce hekiminize veya eczacınıza danışın.
İlgili yazılar
Acil durumda ilaca ulaşmak için nöbetçi eczaneler sayfasından ilinizi seçebilirsiniz.






