Demir içeren besinleri yemek tek başına yetmez; vücudun bu demiri ne kadar emdiği de önemlidir. Aynı tabaktaki besinler birbirinin emilimini artırabilir ya da engelleyebilir.
Eksikliğin hangi belirtilerle kendini gösterdiğini demir eksikliği belirtileri yazımızda anlattık.
İki tür demir
- Hem demir: Kırmızı et, karaciğer, tavuk, balık gibi hayvansal kaynaklarda bulunur. Emilimi yüksektir (yaklaşık %15-35).
- Hem olmayan demir: Baklagiller, yeşil yapraklılar, kuruyemiş, tahıllar ve kuru meyvelerdedir. Emilimi düşüktür (yaklaşık %2-20) ve diğer besinlerden daha çok etkilenir.
Emilimi artıranlar
- C vitamini: Biber, portakal, limon, domates, kivi. Yemeğin yanına salata veya limon eklemek hem olmayan demirin emilimini belirgin artırır. Bkz. C vitamini rehberi.
- Et, tavuk ve balık: Aynı öğündeki bitkisel demirin emilimini de artırır (“et faktörü”).
- Fermente besinler ve turşu: Bazı çalışmalarda emilime olumlu katkı gösterilmiştir.
- Baklagillerin ıslatılması, filizlendirilmesi, mayalama: Fitat miktarını azaltır.
Emilimi azaltanlar
- Çay ve kahve: İçerdikleri tanenler demir emilimini yaklaşık yarıya düşürebilir. Yemekten en az 1 saat sonra için.
- Süt, peynir, yoğurt ve kalsiyum takviyeleri: Aynı öğünde kalsiyum demiri azaltır.
- Fitatlar: Kepekli tahıllar, baklagiller ve kuruyemişte bulunur.
- Bazı ilaçlar: Mide asidini azaltan ilaçlar.
Örnek öğün düzeni
- Mercimek çorbası + limon + biber salatası
- Et yemeği + domates salatası; çay için yemekten 1-2 saat sonra
- Kahvaltıda yumurta, domates, biber, ceviz; çayı sonraya bırakın
- Kuru kayısı, kuru üzüm ve pekmezi atıştırmalık olarak yağlı tohumlarla tüketin
Demirce zengin besinler
Karaciğer, kırmızı et, midye, mercimek, nohut, ıspanak, pekmez, kuru kayısı, kabak çekirdeği. Daha geniş liste için ferritin yükselten besinler yazımıza bakın.
Sık sorulan sorular
Ispanak gerçekten çok demirli mi?
Demir içeriği iyidir ama oksalat nedeniyle emilimi düşüktür; C vitamini ile birlikte yemek yardımcı olur.
Pekmez demir eksikliğini tedavi eder mi?
Beslenmeye katkı sağlar, ancak belirgin eksiklikte tek başına yeterli değildir.






