Bu maqola hozircha faqat turk tilida mavjud.
Kan tahlilinde “ferritin düşük” sonucu görenlerin ilk sorusu genellikle aynıdır: Ne yemeliyim? Ferritin, demiri hücrelerin içinde depolayan bir proteindir. Kandaki ferritin düzeyi de vücudun demir deposunun iyi bir göstergesidir. Ferritin düştüğünde hemoglobin henüz normal olsa bile yorgunluk, saç dökülmesi ve halsizlik hissedilebilir. Bu yazıda demir deposunu destekleyen besinleri ve demirin daha iyi emilmesi için yapabileceklerinizi anlatıyoruz.
Ferritin düşüklüğünün ne anlama geldiğini ferritin düşüklüğü yazımızda ele aldık.
Ferritin ile demir aynı şey mi?
Hayır. Serum demiri o anda kanda dolaşan demiri, ferritin ise depodaki demiri gösterir. Hemoglobin ise demirin kullanıldığı kırmızı kan hücresi proteinidir. Demir eksikliği önce depoları (ferritini), sonra hemoglobini etkiler. Bu yüzden ferritin, eksikliği erken gösteren bir değerdir. Enfeksiyon ve iltihap durumlarında ferritin yükselebilir, bu yüzden sonucu hekiminiz diğer değerlerle birlikte yorumlar.
Hem ve hem olmayan demir
Besinlerdeki demir iki türlüdür:
- Hem demir: Kırmızı et, sakatat, tavuk ve balıkta bulunur. Vücut bunu yaklaşık %15–35 oranında emer.
- Hem olmayan demir: Baklagiller, yeşil yapraklı sebzeler, kuru meyveler ve tahıllarda bulunur. Emilimi %2–20 arasındadır ve yanında tüketilen besinlerden çok etkilenir.
Demir içeren besinler
| Besin | Porsiyon | Yaklaşık demir |
|---|---|---|
| Dana / kuzu ciğeri | 100 g | 6–9 mg |
| Midye | 100 g | ~6 mg |
| Kırmızı et | 100 g | 2,5–3 mg |
| Mercimek (pişmiş) | 1 su bardağı | ~6,5 mg |
| Nohut / kuru fasulye (pişmiş) | 1 su bardağı | 4–5 mg |
| Ispanak (pişmiş) | 1 su bardağı | ~6 mg |
| Kabak çekirdeği | 30 g | ~2,5 mg |
| Pekmez (dut, üzüm) | 1 yemek kaşığı | 1–2 mg |
| Kuru kayısı | 5–6 adet | ~1,5 mg |
| Tavuk but | 100 g | ~1,3 mg |
Yetişkin erkekler için günlük ihtiyaç yaklaşık 8 mg, doğurganlık çağındaki kadınlar için 18 mg, hamileler için 27 mg’dır.
Demir emilimini artırmanın yolları
- C vitaminiyle eşleştirin: Mercimek çorbasına limon sıkmak, yanında biber, domates salatası ya da bir portakal yemek, bitkisel demirin emilimini belirgin şekilde artırır.
- Et ile baklagili birleştirin: Az miktarda et bile yanındaki bitkisel demirin emilimini destekler. Etli nohut ve etli kuru fasulye bu açıdan iyi örneklerdir.
- Çay ve kahveyi öğünden ayırın: Çaydaki tanenler demir emilimini azaltır. Çayı yemekten en az 1 saat sonra için.
- Kalsiyumu ayrı zamana alın: Süt, yoğurt ve kalsiyum takviyesi aynı anda alındığında demir emilimini düşürebilir.
- Baklagilleri ıslatın: Islatma ve filizlendirme, emilimi azaltan fitat miktarını düşürür.
Kimlerde ferritin düşer?
Yoğun adet kanaması olan kadınlar, hamileler, hızlı büyüme dönemindeki çocuk ve ergenler, düzenli kan bağışçıları, dayanıklılık sporcuları, vegan ve vejetaryenler ile sindirim sistemi kanaması veya emilim sorunu olanlar risk altındadır. Erkeklerde ve menopoz sonrası kadınlarda açıklanamayan demir eksikliği mutlaka araştırılmalıdır.
Takviye ne zaman gerekir?
Ferritin çok düşükse yalnızca beslenmeyle depoları doldurmak aylar sürebilir. Bu durumda hekiminiz demir takviyesi önerebilir. Demir fazlası da zararlıdır. Bu yüzden tahlil yaptırmadan demir takviyesi kullanmayın. Takviyeleri güvenli kullanmanın genel kuralları için Doğru Kullanım sayfamıza bakabilirsiniz.
Sık sorulan sorular
Ferritini en hızlı yükselten besin hangisi?
Emilim oranı en yüksek olan hem demir kaynaklarıdır: ciğer, kırmızı et ve midye. Bitkisel kaynakları C vitaminiyle birlikte tüketmek de etkiyi artırır.
Pekmez ferritini yükseltir mi?
Pekmez demir içerir ama miktarı sınırlıdır ve şeker oranı yüksektir. Destekleyici olabilir ama tek başına düşük ferritini düzeltmesi beklenmez.
Ispanak gerçekten demir deposu mu?
Ispanak demir içerir. Ancak içindeki oksalat emilimi azaltır. Limon ya da domatesle birlikte tüketmek daha faydalıdır.
Bu yazı bilgilendirme amaçlıdır. Tanı ve tedavi için hekiminize danışın.
İlgili yazılar
- Lifli Besinler Nelerdir
- Kabızlığa İyi Gelen Besinler ve Alışkanlıklar
- Enerji Veren Besinler
- Çinko Nelerde Var
Acil durumda ilaca ulaşmak için nöbetçi eczaneler sayfasından ilinizi seçebilirsiniz.







