Vitaminlar — organizmning oʻsishi, energiya ishlab chiqarishi, immuniteti va boshqa koʻplab vazifalari uchun zarur boʻlgan mikronutriyentlar. Biroq ular bir xil soʻrilmaydi va saqlanmaydi: baʼzilari yogʻda, baʼzilari esa suvda eriydi. Bu farq vitaminlarni qaysi mahsulotlardan olishingiz va qoʻshimchalarni qabul qilishda nimalarga eʼtibor berishingizga bevosita taʼsir qiladi.
Yogʻda eriydigan vitaminlar: A, D, E va K
Bu toʻrt vitamin ichakda yogʻlar bilan birga soʻriladi va jigar hamda yogʻ toʻqimasida toʻplanadi. Organizm ularni kerak boʻlganda ishlatadi, shuning uchun ularni har kuni olish shart emas.
- A vitamini koʻrish, teri va immunitet uchun zarur. Jigar, tuxum sarigʻi, sabzi va ismaloqda bor.
- D vitamini kalsiyning soʻrilishiga va suyaklar salomatligiga yordam beradi. Asosiy manbai — quyosh nuri.
- E vitamini hujayralarni oksidlovchi stressdan himoya qiladi. Findiq, bodom, kungaboqar pistasi va zaytun moyida koʻp.
- K vitamini qonning normal ivishi va suyaklar salomatligi uchun kerak. Yaxshi manbalari — bargli koʻkatlar va fermentlangan mahsulotlar.
Bu vitaminlar toʻplangani uchun uzoq vaqt yuqori dozada qabul qilinsa, organizmda haddan tashqari koʻpayib ketishi mumkin. Ayniqsa, A va D vitaminlarining ortiqchasi zararli.
Suvda eriydigan vitaminlar: B guruhi va C
B guruhi vitaminlari (B1, B2, B3, B5, B6, B7, B9, B12) va C vitamini suvda eriydi. Organizm ularning ortiqchasini asosan siydik bilan chiqarib yuboradi, shuning uchun ularni ovqat orqali muntazam olib turish kerak. B12 bundan mustasno: u jigarda uzoq vaqt saqlanishi mumkin.
Suvda eriydigan vitaminlar issiqlik va suvga sezgir. Sabzavotlarni uzoq qaynatish C vitamini va baʼzi B vitaminlarining yoʻqolishiga olib keladi, shuning uchun ularni bugʻda yoki qisqa vaqt pishirgan maʼqul.
Qoʻshimcha qabul qilishda bu farq nega muhim?
- Yogʻda eriydigan vitaminlar yogʻli ovqat bilan birga ichilsa, yaxshiroq soʻriladi.
- Yogʻda eriydigan vitaminlarda «qancha koʻp boʻlsa, shuncha yaxshi» degan qoida toʻgʻri emas: tavsiya etilgan dozadan oshirmang.
- Suvda eriydigan vitaminlarni ovqat bilan birga ichish oshqozondagi noqulaylikni kamaytirishi mumkin.
Sizga qaysi vitamin haqiqatan ham kerakligini qon tahlili va shifokor xulosasi koʻrsatadi. Qoʻshimcha qabul qilishni boshlashdan oldin shifokor yoki farmatsevt bilan maslahatlashing.






